Hver
þekkir ekki nafnið Platon?
Platon fæddist í Aþenu
árið 427 f.Kr. og hét í raun réttu nafni Aristókles, í höfuðið á
föðurafa sínum. Leikfimiskennari Platons, gaf honum gælunafnið
Platon vegna þess hve þrekinn hann var og hefur það nafn filgt
honum æ síðar, en platon merkir bókstaflega að vera breiður eða
mikill um sig.
Á
unglingsárunum fékkst Platon við myndlist og skáldskap en um
tvítugsaldurinn kynnntist hann Sókratesi sem varð svo
lærifaðir hans og lagði þá skáldskapinn á hilluna en
einbeiti sér að heimspeki í staðinn.Platon komst að því að
flestir stjórnmálamenn væru spilltir og höfðu engann áhuga á annara
hag og hugsuðu einungis um egin rass og misti hann svo algjörlega
águngan á stjórnmálum þegar þeir dæmdu lærimeistara hans
Sókrates til dauða. Þessi reynsla Platons af stjórnmálum setti mark
sitt á heimspeki hans sem hann beindi einkum gegn hinum svokölluðu
„sófistum“. Sófistarnir voru farandkennarar - það er að segja, þeir
ferðuðust um og unnu fyrir sér sem kennarar. Nafnið er dregið af
gríska orðinu sófía sem merkir
„viska“.
Heimspeki
Platons er gífurlega rík og margbrotin. Ein þeirra fjallar um
hugmynd hans um sálina. Hann lýsti sál mannsins sem svo að henni
væri skipt í þrjá hluta: grunnhvöt,
vilja og skynsemi. Ef einn hlutinn næði
algerri yfirhönd á kostnað hinna gæti það haft mjög slæmar
afleiðingar í för með sér. Skynsemin á að stjórna hinum tveimur
hlutunum en hún má ekki kúga hina hlutana. Annars getur manneskjan
ekki fylgt náttúrulegum hvötum sínum eins og hungri og þorsta og
myndi ekki lifa af. En ef hvatir hafa öll völd í hendur sér myndi
maðurinn einfaldlega vera dýr en ekki maður. Hins vegar ef
hlutarnir þrír starfa í algeru samræmi - viljinn og grunnhvötin
hlýða skynseminni, - er sálin, og þar með manneskjan sem hana
geymir, réttlát.Platon var svo að sjálfsögðu
bara svalur á því og stofnaði skóla sem nefndist Akademía og var
æðri menntastofnun þar sem lögð var stund á heimspeki og stærðfræði
auk ýmissa annarra fræða. Við Akademíuna starfaði Platon til
dauðadags árið 347 f.Kr.
Ég veit ekki
afhverju ég var með þessa stuttu fræðslustund eða fræðslu pistil en
ég held að þetta hafi verið ágætis kall. Ég veit ekki alveg
afhverju en ég hef það á tilfinninguni að hann hafi verið svolítið
,,snobb" eða svona ,,yfir aðra hafinn" en hvað veit ég...?
Allaveganna líkar mér vel við þessi orð sem vitnuð eru í hann og ég
ætla að nota til að ljúka þessu bloggi mínu
á....
Ég get
fyrirgefið barni sem óttast myrkrið, en aftur á móti er það
virkilegur harmleikur þegar fullorðið fólk hræðist
dagsbirtuna. - Plató
P.S. MA júbílantar, takk fyrir 16. júní hátíðina.
Það var æðislegt og ég skemmti mér konunglega.